Yargıtay’dan milyonlarca çalışanı ilgilendiren karar: Tazminat yolu açıldı

Yargıtay, çalışma hayatında geniş bir kesimi ilgilendiren emsal nitelikte bir karara imza attı. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamı dışında kalan ev hizmetleri, tarım işleri ve benzeri alanlarda çalışanların da belirli şartlar altında ihbar tazminatı alabileceğine hükmedildi. Kararda, çalışanın İş Kanunu kapsamında değerlendirilmemesinin tek başına ihbar tazminatı hakkını ortadan kaldırmayacağına dikkat çekildi.

Çiftlikte çalışan çift dava açtı

Karara konu olan olay, bir at çiftliğinde çalışan Z. M. ve S. M. çiftinin işten çıkarılmasının ardından yargıya taşındı. Çift, uzun süre çalıştıkları iş yerinden tazminatsız ve ihbarsız şekilde çıkarıldıklarını öne sürerek alacaklarının tahsili için İş Mahkemesi’ne başvurdu.

S. M. çiftlikte atların, ineğin ve köpeklerin bakımıyla ilgilendiğini, ahır temizliği ve bahçe işlerini yaptığını belirtti. Eşi Z. M. ’nin ise çiftlik evinde yemek ve ev işleriyle ilgilendiği ifade edildi. Davacı çift, yaklaşık 5 yıl boyunca kesintisiz çalıştıklarını savunarak kıdem ve ihbar tazminatı başta olmak üzere fazla mesai, hafta tatili, yıllık izin, ulusal bayram ve genel tatil alacaklarını talep etti.

Yerel mahkeme talepleri reddetti

Davalı çiftlik sahibi ise S. M. ’nin at bakıcılığı yaptığını, bu nedenle talebin İş Kanunu kapsamında değerlendirilemeyeceğini savundu. Davalı taraf, işlerin gün içinde kısa sürede tamamlandığını, davacının geri kalan zamanlarda kendisine ait sebze bahçesiyle ilgilendiğini ileri sürdü. Z. M. ’nin de yalnızca belirli bir dönem çiftlik evinde çalıştığı iddia edilerek davanın reddi istendi.

Yerel mahkeme, S. M. ’nin seyis olarak çalıştığı, Z. M. ’nin ise ev hizmetlerinde görev yaptığı gerekçesiyle 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerinin uygulanamayacağına karar verdi. Bu gerekçeyle çiftin talepleri reddedildi.

Yargıtay’dan dikkat çeken değerlendirme

Kararın temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kritik bir değerlendirmede bulundu. Yüksek Mahkeme, davacıların iş sözleşmelerinin işveren tarafından feshedildiğini, ancak işverenin bu feshi haklı nedene dayandırdığını ispatlayamadığını belirledi.

Yargıtay kararında, yapılan işin niteliği nedeniyle davacıların kıdem tazminatı alamayabileceği, ancak ihbar tazminatı bakımından farklı bir değerlendirme yapılması gerektiği vurgulandı. Buna göre, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümleri kapsamında ihbar tazminatı hakkının doğabileceği ifade edildi.

İş Kanunu dışında kalanlar için emsal olabilir

Karar, özellikle ev hizmetleri, tarım işleri ve benzeri alanlarda çalışanlar açısından dikkat çekici bir sonuç ortaya koydu. Yargıtay, İş Kanunu kapsamı dışında kalınsa bile belirsiz süreli bir iş ilişkisi bulunması ve iş sözleşmesinin haklı neden olmadan sona erdirilmesi halinde ihbar tazminatı talep edilebileceğine işaret etti.

Bu yönüyle karar, kayıt dışı ya da farklı statülerde çalışan geniş bir kesim için yol gösterici nitelik taşıyor. Çalışma hayatında işveren ve çalışan arasındaki fesih süreçlerinde yalnızca İş Kanunu’nun değil, Türk Borçlar Kanunu hükümlerinin de dikkate alınması gerektiği bir kez daha ortaya konulmuş oldu.