Türkiye'nin sağlık karnesi belli oldu

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2025 Türkiye Sağlık Araştırması, ülkedeki genel sağlık eğilimlerine dair çarpıcı sonuçlar ortaya koydu. Veriler; obezite oranlarında artış, tütün kullanımında yükseliş ve fiziksel hareketsizliğin kritik seviyelerde seyrettiğini gösteriyor. Araştırma aynı zamanda hem çocuklarda hem de yetişkinlerde yaygın sağlık sorunlarını da detaylı biçimde gözler önüne seriyor.

Obezite Oranı Artmaya Devam Ediyor

TÜİK verilerine göre Türkiye’de 15 yaş ve üzeri bireylerde obezite oranı yükselişini sürdürüyor. Son üç yıl içinde yüzde 20,2 seviyesinden yüzde 21,8’e çıkan obezite oranı, toplum sağlığı açısından kritik bir uyarı niteliği taşıyor. Bu oran, her beş yetişkinden birinin obez sınıfında yer aldığını gösteriyor.

Cinsiyet bazında bakıldığında kadınlarda obezite oranının yüzde 24,8’e ulaştığı, erkeklerde ise yüzde 18,7 seviyesinde olduğu görülüyor. Ayrıca “obez öncesi” olarak tanımlanan grupta da yüksek oranlar dikkat çekiyor. Kadınlarda yüzde 32,2, erkeklerde ise yüzde 43,1’lik bir kesim fazla kilolu kategorisinde yer alıyor. Bu tablo, gelecekte obezite oranlarının daha da artabileceğine işaret ediyor.

Fiziksel Hareketsizlik Kritik Seviyede

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından önerilen haftalık en az 150 dakikalık fiziksel aktivite standardına rağmen, Türkiye’de hareketsizlik ciddi bir sorun olmaya devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) önerilerine karşın, toplumun büyük bir kısmı yeterli fiziksel aktivite düzeyine ulaşamıyor.

2025 verilerine göre fiziksel aktivite yapmayan erkeklerin oranı yüzde 83,5, kadınların oranı ise yüzde 89,7 olarak kaydedildi. Her ne kadar 2022 yılına göre küçük bir iyileşme görülse de, oranların hâlâ son derece yüksek olduğu dikkat çekiyor.

Haftada 150 ile 300 dakika arasında egzersiz yapanların oranı ise oldukça düşük seviyelerde kalıyor. Erkeklerde yüzde 4,1, kadınlarda ise yüzde 2,7 olan bu oran, toplumun büyük bölümünün yeterli hareket etmediğini ortaya koyuyor.

Günlük Yaşamda Fiziksel Zorluklar Artıyor

Araştırma, bireylerin günlük yaşam aktivitelerinde yaşadığı zorlukları da ortaya koyuyor. Merdiven inip çıkarken zorlananların oranı kadınlarda yüzde 8,3, erkeklerde ise yüzde 3,7 olarak tespit edildi.

Benzer şekilde yürüme güçlüğü yaşayanların oranı kadınlarda yüzde 5,6, erkeklerde yüzde 2,8 seviyesinde bulunuyor. Öğrenme ve hatırlama sorunları da özellikle kadınlarda daha yüksek oranlarda görülüyor. Bu durum, hem yaşa bağlı sağlık sorunlarını hem de kronik hastalıkların etkisini gözler önüne seriyor.

Çocuklarda Solunum Yolu Enfeksiyonları Öne Çıkıyor

2025 yılı verileri, çocuklarda en yaygın sağlık probleminin solunum yolu hastalıkları olduğunu gösteriyor. 0-6 yaş grubunda üst solunum yolu enfeksiyonu yüzde 28,5 ile ilk sırada yer alırken, bunu yüzde 24 ile ishal takip ediyor. Alt solunum yolu enfeksiyonları ise yüzde 5,2 oranında görülüyor.

7-14 yaş grubunda da benzer bir tablo dikkat çekiyor. Bu yaş grubunda üst solunum yolu enfeksiyonları yüzde 24,6 ile ilk sırada bulunurken, ishal yüzde 16,4 ile ikinci sırada yer alıyor. Ağız ve diş sağlığı sorunları ise yüzde 8,2 oranıyla üçüncü sırada geliyor.

Yetişkinlerde En Yaygın Hastalıklar: Bel ve Boyun Problemleri

15 yaş ve üzeri bireylerde en sık görülen sağlık sorunları arasında kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları öne çıkıyor. Bel bölgesi problemleri 2025 yılında yüzde 24,3 oranıyla ilk sıradaki yerini koruyor.

Bunu yüzde 16,9 ile hipertansiyon, yüzde 16,7 ile boyun bölgesi problemleri, yüzde 11,9 ile diyabet ve yüzde 10,1 ile yüksek kan lipidleri takip ediyor. Özellikle masa başı çalışma ve hareketsiz yaşam tarzı, bu rahatsızlıkların artmasında kritik bir faktör olarak değerlendiriliyor.

Tütün ve Alkol Kullanımında Artış Dikkat Çekiyor

Sağlık araştırmasının en dikkat çeken başlıklarından biri de tütün kullanımı oldu. 15 yaş ve üzeri bireylerde her gün tütün kullananların oranı 2022’de yüzde 28,3 iken 2025’te yüzde 30,1’e yükseldi.

Cinsiyet dağılımına bakıldığında erkeklerde bu oran yüzde 42,9’a kadar çıkarken, kadınlarda yüzde 17,5 seviyesinde bulunuyor. Tütün kullanmayan bireylerin oranı ise düşüş göstererek yüzde 66,8’e geriledi.

Alkol kullanımında da benzer bir artış eğilimi görülüyor. Son 12 ay içinde alkol tüketenlerin oranı yüzde 12,6’ya yükseldi. Erkeklerde bu oran yüzde 18,7, kadınlarda ise yüzde 6,6 olarak kaydedildi.

Koruyucu Sağlık Hizmetlerinde Gelişme Var Ama Yetersiz

Araştırma, tarama testlerine katılım oranlarında artış olduğunu ancak bunun hâlâ yetersiz seviyede kaldığını gösteriyor. 40 yaş üzeri kadınlarda mamografi çektirme oranı 2022’de yüzde 10,8 iken 2025’te yüzde 16,7’ye yükseldi.

Buna rağmen hiç mamografi yaptırmamış kadınların oranı yüzde 42,4 gibi yüksek bir seviyede bulunuyor. Smear testi verileri de benzer bir tablo çiziyor. 15 yaş ve üzeri kadınların yüzde 59’u hiç smear testi yaptırmamış durumda.

Genel Değerlendirme: Riskler Artıyor, Önlem İhtiyacı Büyüyor

2025 Türkiye Sağlık Araştırması, toplum sağlığında çok yönlü risklerin arttığını ortaya koyuyor. Obezite, hareketsizlik, tütün kullanımı ve kronik hastalıkların yaygınlığı; gelecekte daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilecek bir tabloyu işaret ediyor.

Uzmanlar, özellikle yaşam tarzı değişikliklerinin, düzenli fiziksel aktivitenin ve koruyucu sağlık hizmetlerine erişimin artırılmasının kritik önemde olduğunu vurguluyor. Türkiye’nin sağlık göstergeleri, bireysel alışkanlıkların yanı sıra toplumsal farkındalık ve sağlık politikalarının da yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.